BAŞKOMUTANLIK YASASI VE TEKALİFİ MİLLİYE EMİRLERİ

Başkomutanlık Yasası (5 Ağustos 1921)

Mustafa Kemal’in meclise sunduğu önerge sonucunda kabul edilen bu yasaya göre “başkomutan, ordunun maddî ve manevî gücünü arttırmak ve yönetimini bir kat daha sağlamlaştırmak için meclisin manevî kişiliğinde bulunan başkomutanlık yetkisini fiili olarak kullanabilir.”

Bu yasayla Mustafa Kemal askerlik mesleğine geri dönmüştür.

Başkomutanın Yetki ve Sorumlulukları:

1)   Meclisin tüm yetkilerini taşır.

2)  Meclis kararı ile yetki süresi uzatılır.

3)  Kararları kanun niteliğindedir.

Başkomutanın meclisin tüm yetiklerini taşıması ulus egemenliğinin çiğnenmesi anlamına gelmektedir. Ancak ortamın çabuk karar almayı ve alınan bu kararları sert ve ani bir şekilde uygulamayı gerektirmesi Başkomutanlık Yasası’nın çıkarılmasını zorunlu hale getirmiştir. Yani ulusun bağımsızlığını sağlamak için bir dönem demokratik özellikler göz ardı edilmiştir. Ancak Mustafa Kemal ulus egemenliğine saygılı olduğu için Meclis’in yetkilerini üç aylığına üzerine adlığını belirtmiştir.

TEKALİF–İ MİLLİYE EMİRLERİ (Milli Yükümlülükler) (8 Ağustos 1921)

Mustafa Kemal Paşa başkomutan olduktan sonra Türk ordusunu yapılacak yeni savaşa hazırlamak amacı ile çalışmalara başladı. Ordu asker sayısı olarak yetersiz olduğu gibi silah ve teçhizat bakımından da çok zor durumda idi. Bundan dolayı Mustafa Kemal Paşa, Tekalif-i Milliye Emirlerini yayınladı. Çıkartılan kanun ile Türk ordusunun ihtiyaçlarının karşılanması ve savaş gücünün artırılması amaçlanmıştır.

Buna göre:

1)   Her ilçede bir Tekalif-i Milliye komisyonu kurulacaktır.

2)   Her ev birer kat çamaşır, birer çift çorap ve çarık hazırlayıp Tekâlif-i Milliye komisyonuna teslim edecektir.

3)   Bedeli sonradan ödenmek üzere; halk ve esnafın elinde bulunan yiyecek, giyecek gibi her türlü temel gereksinim maddeleri ve teknik araç gereçlerle ulaşım araç gereçlerinin yüzde kırkına el koyulacaktır.

4)   Halk, elinde bulunan ulaşım araçları ile her ay Milli Mücadele adına yüz kilometre taşıma yapacaktır.

5)   Ordunun ihtiyaç duyduğu sahipsiz mallara el konulacaktır.

6)   Halk, elinde bulunan silah ve cephanenin tümünü teslim edecektir.

7)   Gerektiğinde, zanaat erbabı orduya katılacaktır.

Mustafa Kemal Tekâlif-i Milliye Emirlerinin uygulanmasını sağlamak için İstiklal Mahkemeleri kurdurmuş ve yurdun çeşitli bölgelerine göndermiştir.